कॅम्पो ग्रांडे: कॅम्पो ग्रांडे शहरात स्थलांतरित वन्य प्राण्यांच्या संवर्धनावरील अधिवेशनाच्या पक्षांची १५ वी परिषद सुरू झाली. या आठवड्यात ब्राझीलमध्ये झालेल्या बैठकीत वरिष्ठ अधिकारी आणि प्रतिनिधींनी सांगितले की, राष्ट्रीय सीमा ओलांडणाऱ्या स्थलांतरित प्रजातींना अधिवासाचा ऱ्हास, प्रदूषण, हवामानातील बदल आणि अयोग्य पायाभूत सुविधांमुळे वाढत्या धोक्यांचा सामना करावा लागत आहे. २३ ते २९ मार्च दरम्यान होणारी ही बैठक “जीवन टिकवण्यासाठी निसर्गाला जोडणे” या संकल्पनेखाली आयोजित करण्यात आली असून, यात २,००० हून अधिक सहभागी झाले आहेत. या परिषदेचे अध्यक्षपद ब्राझील प्रथमच भूषवत आहे.
उच्चस्तरीय सत्रात 'पँटानल घोषणापत्रा'ला मंजुरी देण्यात आली, ज्यामध्ये स्थलांतरित वन्यजीवांवरील आंतरराष्ट्रीय सहकार्यासाठी एक मध्यवर्ती चौकट म्हणून अधिवेशनाच्या भूमिकेची पुन:पुष्टी करण्यात आली आणि खंड, महासागर व नदीखोऱ्यांमधून प्रवास करणाऱ्या प्रजातींच्या अस्तित्वासाठी पर्यावरणीय जोडणी अत्यावश्यक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले. ब्राझीलने या बैठकीचा उपयोग करारामध्ये व्यापक सहभागासाठी आणि प्रजातींचे वितरण करणाऱ्या राज्यांमध्ये अधिक मजबूत सहकार्यासाठी आग्रह धरण्याकरिता केला, तसेच अधिवास आणि स्थलांतर मार्गांच्या संवर्धनामध्ये स्थानिक लोक आणि पारंपरिक समुदायांच्या भूमिकेवरही भर दिला.
बैठकीपूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या अद्ययावत आकडेवारीमुळे या चर्चेची निकड अधोरेखित झाली. या आकडेवारीनुसार, सरकारांनी संरक्षणाची गरज असल्याचे मान्यता दिलेल्या स्थलांतरित प्रजातींपैकी ४९% प्रजातींची संख्या आता घटत असल्याचे दिसून आले आहे, जे प्रमाण दोन वर्षांपूर्वी ४४% होते. याच अद्ययावत माहितीनुसार, CMS च्या यादीतील २४% प्रजाती आता नामशेष होण्याच्या धोक्यात आहेत, जे प्रमाण पूर्वी २२% होते. त्याच वेळी, २६ प्रजाती नामशेष होण्याच्या अधिक धोक्याच्या श्रेणींमध्ये गेल्या असून केवळ सात प्रजातींमध्ये सुधारणा दिसून आली आहे. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ही आकडेवारी सीमापार समन्वित कृतीवर अवलंबून असलेल्या प्रजातींवरील वाढत्या दबावाकडे निर्देश करते.
मार्ग आणि प्रजातींचे संरक्षण करणे
कॅम्पो ग्रांडे येथील वाटाघाटी करणारे प्रतिनिधी १०० हून अधिक अजेंडा विषयांवर काम करत आहेत, ज्यात अवैध शिकार, अधिवासाचे तुकडे होणे, उप-पकड, प्रदूषण आणि उत्खनन कार्यामुळे स्थलांतर मार्गांवर होणारे परिणाम यांचा समावेश आहे. अधिवेशनाच्या परिशिष्टांमध्ये ४२ नवीन प्रजातींचा समावेश करण्याच्या प्रस्तावांवर चर्चा सुरू आहे, ज्यात नामशेष होण्याच्या धोक्यात असलेले प्राणी आणि ज्यांच्या संवर्धनासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्याची आवश्यकता आहे अशा प्रजातींचा समावेश आहे. ब्राझील सात सूची प्रस्तावांचे नेतृत्व किंवा सह-नेतृत्व करत आहे, ज्यात गोड्या पाण्यातील मासे, शार्क आणि स्थलांतरित पक्षी यांचा समावेश आहे, आणि त्यामध्ये साओ फ्रान्सिस्को आणि ला प्लाटा खोऱ्यांमधील पिंटाडो कॅटफिशचाही समावेश आहे.
प्रतिनिधी ओळखल्या गेलेल्या महत्त्वपूर्ण क्षेत्रांमध्ये आणि औपचारिक संरक्षणाच्या पातळीमध्ये असलेल्या तफावतीवरही लक्ष केंद्रित करत आहेत. बैठकीदरम्यान सादर केलेल्या अद्ययावत आकडेवारीनुसार, सीएमएस (CMS) सूचीबद्ध प्रजातींसाठी महत्त्वाची असलेली ९,३७२ प्रमुख जैवविविधता क्षेत्रे ओळखली गेली आहेत, परंतु त्या ठिकाणांच्या एकूण क्षेत्रापैकी ४७% क्षेत्र संरक्षित आणि संवर्धित क्षेत्रांच्या बाहेर आहे. अधिकाऱ्यांनी ही तफावत अधिक मजबूत कॉरिडॉर संरक्षणाची आणि स्थलांतर मार्ग सामायिक करणाऱ्या देशांमध्ये उत्तम समन्वयाच्या गरजेशी जोडली आहे, विशेषतः जिथे प्रजाती भूचर, गोड्या पाण्यातील आणि सागरी परिसंस्थांमध्ये संचार करतात.
ब्राझीलने संरक्षित क्षेत्रांचा विस्तार केला
चर्चेसोबतच, अध्यक्ष लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा यांनी माटो ग्रोसोमधील 'पंतानाल माटोग्रोसेन्से राष्ट्रीय उद्यान' आणि 'तायामा इकोलॉजिकल स्टेशन' यांचा विस्तार करण्याच्या, तसेच मिनास गेराइसमध्ये 'कोरेगोस दोस वालेस दो नॉर्टे दे मिनास शाश्वत विकास राखीव क्षेत्र' तयार करण्याच्या अध्यादेशांवर स्वाक्षरी केली. ब्राझिलियन सरकारने म्हटले आहे की, या उपाययोजनांमुळे १,४८,००० हेक्टरपेक्षा जास्त क्षेत्र संरक्षणाखाली येते आणि स्थलांतरित प्रजाती व पारंपरिक समुदायांद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या भूभागांमध्ये जैवविविधता संवर्धन मजबूत करणे, जलस्रोतांचे संरक्षण करणे आणि पर्यावरणीय जोडणी सुधारणे हा त्यांचा उद्देश आहे.
ही परिषद २९ मार्च रोजी संपणार असून, त्यावेळी सहभागी पक्ष आगामी वर्षांसाठी प्रजातींची सूची, संवर्धन उपाय आणि सहकार्य यंत्रणा यांवर औपचारिकपणे निर्णय घेतील अशी अपेक्षा आहे. ब्राझीलने कॅम्पो ग्रांडे येथे चर्चेत असलेल्या सीमापार मॉडेलचे उदाहरण म्हणून, पॅराग्वे, अर्जेंटिना, बोलिव्हिया आणि उरुग्वे यांच्यासोबत ११ स्थलांतरित पक्ष्यांच्या प्रजातींवर केलेल्या जवळपास दोन दशकांच्या प्रादेशिक सहकार्याकडेही लक्ष वेधले आहे. या मॉडेलमध्ये, ज्या वन्यजीवांचे जीवनचक्र आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडून होणाऱ्या हालचालींवर अवलंबून असते, त्यांचे संरक्षण कसे करावे यावर सरकारे विचार करत आहेत. – बाय कंटेंट सिंडिकेशन सर्व्हिसेस .
ब्राझील शिखर परिषदेत स्थलांतरित प्रजातींसमोरील तातडीच्या धोक्यांकडे लक्ष वेधले, ही बातमी सर्वप्रथम अरब प्रेसवायरवर प्रसिद्ध झाली.